Persian | English
bg bg

بایگانی

گفت و گویی با زنده یاد بهمن جلالی درباره “عکس” و “فرش”

زنده یاد بهمن جلالی که یکی از داوران نخستین دوره مسابقه عکس فرش دستباف ایران بود، در آن ایام در گفت و گویی نظرات خود را درباره فرش ایرانی و مسابقه یادشده اعلام داشت. این گفت و گوی منتشر نشده اکنون در پی می آید:
• چه رابطه ای بین فرش و عکس ممکن است وجود داشته باشد؟
o من از یک شروع صحبت می کنم. وظیفه هر رسانه ای آگاهی دادن و روشنگری است. عکس هم وظیفه اش این است. به نظر من در حوزه های مختلفی می تواند به بهترین شکل عمل کند . اما در حوزه فرش  من به صورت فی البداهه و تا جایی که اطلاعاتم اجازه  دهد عرض می کنم  که ما دچار چندین بحران شده ایم . یکی اینکه رشد و گسترش کارخانه های فرش ماشینی باعث عوض شدن سلیقه های مردم شده چرا که  طرح ها و شکل هایی  را دارند  بوجود می آورند که بنظر من خیلی خطرناکند و با عوض کردن سلایق  باعث روی گردانی مردم از فرش دستباف ایرانی می شوند.
o از طرفی دیگر فرش های ماشینی قیمت ارزانتری دارند و زمانی که مردم توان مالی آنچنانی ندارند و بیشتر می خواهند زیراندازی داشته باشند تا زیرشان بیاندازند، ترجیح می دهند به طرف فرش های ماشینی روکنند. حال این  زیرانداز می خواهد گلیم باشد یا گبه و یا هر چیز دیگر. غافل از اینکه مواد اولیه این ها پلی استر و دیگر مواد شیمیایی است. احتمالا این را زمانی که پا برهنه روی فرش ماشینی راه رفته باشید متوجه شده اید وآنوقت با راه رفتن روی فرش دستباف  مقایسه کنید. چینی ها می گویند: “پای آدم قلب دوم اوست” ازطریق پا گذاشتن آدم خیلی چیزها را می فهمد به خصوص اگر این چیز یک فرش دستباف اصیل باشد . ولی به هر حال ما نمی توانیم به همه مردم توصیه کنیم که حتما فرش دستباف بخرند و فرش ماشینی نخرند، قیمت هایشان بسیار متفاوت است.
مسأله دیگری که به نظرم رسید بگویم اینکه فرش دستباف ایرانی تحت تاثیرصادرات قرارگرفته و طرح ها و رنگ هایی را دارد که به درد صادرات می خورد و برای ما آشنا نیست. مثلا فرنگی ها رنگ های آرام را خیلی دوست دارند و به همین دلیل سراغ فرش های چینی و غیره می روند ولی ما ایرانی ها رنگ هایی مثل عنابی، لاجوردی و یا قرمز را ترجیح می دهیم و دوست داریم در فرش هایمان از این رنگ ها استفاده شود
از طرفی من متأسف می شوم از اینکه چگونه درها را به روی کالاهای خارجی باز کرده ایم، با قیمت های به مراتب ارزانتر و سلیقه های مبتذل. چون مردم جامعه ایرانی خیلی می خواهند شیک و مدرن به نظر برسند و فکر می کنند که مدرن بودن یعنی خریدن فرش ایتالیائی یا چینی. متأسفانه ما از ابعاد گوناگون دنیای مدرن فقط ظواهر آنرا پذیرفته ایم .
• این به معنی دورشدن از سلیقه اصیل ایرانیمان است. همان چیزی که در معماری و حتی لباس و آرایش هم دارد اتفاق می افتد.
o دقیقا. متأسفانه در همه جا این اتفاق شوم  می افتد. شما در بیلبوردهای تبلیغاتی شهر این همه تبلیغ اجناس فرنگی می بینید ولی به ندرت  تبلیغ کالای ایرانی  به چشمتان می خورد چون پولی برای این کار ندارند.
• و اگر این کالا فرش دستباف ایرانی باشد با قدمت و پیشینه ای به طول تاریخ این مرزوبوم  و اینکه خیلی ها ایران را با فرشش می شناسند، قطعا داغ دلمان تازه می شود.
o بله ما ایران را با فرش می شناسیم ولی آیا نسل های دوم، سوم و چهارم هم ایران را با فرشش خواهند شناخت؟ ما یک جامعه مصرفی تولید کرده ایم و آن هم سلیقه ها را تغییر داده است.  وقتی  یکی از این اجناسی که مدام در تبلیغ ها می بینیم، مثل زودپز، دیر پز، سرخ کن، مخلوط کن، در بازکن و….را به خانه می آوریم، باید یک سری چیزها را بفرستیم بیرون. من این را همیشه گفته ام که این ها فرهنگ خودشان را همراه خود می آورند  و آرام آرام فرهنگ خودمان از یاد می رود.
• فکر می کنید تبلیغات، استفاده از عکس و دیگر شیوه های اطلاع رسانی  چگونه می تواند صورت بگیرد و به چه میزان مؤثر است؟
o ما وظیفه داریم که با چاپ کاتالوگ، عکس و بروشور تفاوت فرش دستباف با فرش ماشینی  را بیان کنیم، البته نه در نگاه تخریب کارخانه های فرش ماشینی. من این را نمی گویم ….
• به عنوان مثال برای تغییر و برگشتن به سلیقه های اصیل خودمان چه کارهایی می توان کرد؟
o رویکرد به این پیدا کنیم که با خرید یک فرش دستباف توانسته ایم زندگی تعدادی را تأمین کنیم. بافنده، رنگرز، کارگاه، خدمه ای که در این کارگاه ها کار می کنند و دربقیه افراد مرتبط . ما موظفیم این رویکرد را رشد بدهیم چون هزاران هزار بافنده در این کشور داریم، این را با  تبلیغ خیلی خوب می شود  کار کرد. چه بدی  دارد که من آگاهی بدهم  وقتی شما یک قالیچه می خرید مثلا زندگی سی نفر تولیدکننده فرش را تأمین کرده اید؟ این که خیلی زیباست، ولی نمی کنیم.
در خارج از کشور مسأله به کل فرق می کند، ما در آنجا به یک سری روابط  و سیستم های بروز بین المللی نیاز داریم تا آگاهی های لازم را بدهد، آگاهی هایی که قبل از این تجار فرش ایران ظرف صدها سال به دست  آورده اند.
• چه توصیه ای برای عکاسان مسابقه عکس فرش دستباف دارید؟
o من فکر می کنم که عکاسانی که می خواهند عکس بفرستند، دو دسته اند. دسته اول عکاسانی هستند که هیچ اطلاعاتی  ندارند و خیلی مستقیم مثلا عکسی از موضوع گرفته و می فرستند، من به اینان می گویم که این نوع عکس ها دیگر هیچگونه کاربردی ندارند.  بهتر است قبل از هرکاری تحقیقات لازم را انجام و با ذخیره ای از کدهای اطلاعاتی اقدام به عکاسی کنند، مثلا از پشمی  که برای بافت فرش استفاده می شود یا رنگرزهای سنتی  که  توی این زمینه  کار می کنند، طراحان فرش،  مثلا کاش به این مقوله توجه شود که فقط نقش رنگرزی های سنتی عکاسی  شود  بدون حضور رنگ های شیمیایی، در کاشان و یزد این ها فراوانند، که دارند از بین می روند. من رفته بودم جایی  که برای آرد کردن یک مشت از این رنگ ها هنوز از آسیاب ها ی سنگی که با شتر می چرخاندند، استفاده می شد. چقدر خوب است ما این ها را ثبت کنیم تا بگوییم فرش ما به این شکل تهیه می شود. اولا این بها دادن به یک تعداد افرادی است که کار سنتی انجام می دهند و ثانیا بها دادن  و مستند کردن مجموعه هایی هستند که در هر حال از بین خواهند رفت ، چرا که از نظر اقتصادی دوام نخواهند آورد. من یادم است سال ها پیش وقتی  به کاشان و یزد می رفتم  چقدر زیبا بود گنبدها و پشت بام هایشان با توده های عظیمی از پشم های رنگ شده آویزان، هنوز هم این ها را می توان پیدا کرد.
خلاصه حرف من به عکاسان این است: اطلاعات کافی داشته باشید، بی محابا وسط ماجرا نپرید و به  شکل  پروسه ای آن را دنبال کنید. باید بدانید چه می خواهید بگویید و به چه کسی عرضه می کنید و در انتها، چگونه پروژه تان را جمع و جور کرده و ببندید. اینکه بیگدار به آب بزنیم و از هر جایی و هر چیزی  عکاسی کنیم، درست نیست و این ها دوره اش تمام شده است.
گفتنی است دومین دوره مسابقه عکس فرش دستباف از سوی مرکز ملی فرش ایران در حال برگزاری است و علاقه مندان تا بیستم دیماه ۸۹ فرصت دارند تا آثار خود را به دیرخانه این مسابقه ارسال کنند.
منبع: روابط عمومی مرکز ملی فرش ایران

بهمن جلالی

نظرات نمایندگان مجلس در بازدید نمایشگاه فرش دستباف

نمایشگاه که با حضور وزیر بازرگانی، نایب رییس مجلس شورای اسلامی، جمعی از معاونان وزارت بازرگانی، رییس مرکز ملی فرش ایران و با حضور شماری از نمایندگان مجلس شورای اسلامی گشایش یافته بود، در چند روز برپایی خود به محلی برای رایزنی ها و گپ و گفت با نمایندگان ملت درباره فرش دستباف ایران بدل شده بود.
این نمایشگاه به همت مرکز ملی فرش ایران و با همکاری اتحادیه تعاونی های فرش دستباف روستایی کشور، شرکت سهامی فرش ایران و برخی دیگر از تولیدکنندگان فرش از استانهای مختلف کشور ، در محل دایمی نمایشگاه مجلس شورای اسلامی برپا شده بود.
در این نمایشگاه در کنار فرش های دستباف ایرانی، عکسهایی از جذابیتهای بصری این هنر- صنعت نیز به نمایش درآمد.
مهدی غضنفری (وزیر بازرگانی) در دفتر یادبود این نمایشگاه نوشت:
“خدا را شاکرم که فرصتی پدید آمد تا ضمن قدردانی از نمایندگان محترم مجلس برای توجه خاص به موضوع فرش دستباف کشور، از هنرمندان صنعتگر این حوزه تشکر کنم.
بی شک هنر- صنعت فرش دستباف ایران نمونه بارزی از ارش ها، منش ها، زیبایی ها و مهارتهای مردان و زنان ایرانی از دیرباز تاکنون است.
وظیفه خود می دانم از برگزارکنندگان این نمایشگاه غرورآفرین قدردانی نمایم. به امید عزت روزافزون همه اصحاب فرش ایران”

همچنین نمایندگان بسیاری دفتر یادبود این نمایشگاه را امضا کردند که در زیر به برخی از یادداشتهای آنان اشاره می شود:
غلامرضا مصباحی مقدم (نماینده تهران و عضو کمیسیون اقتصادی مجلس): “ضرورت حمایت از فرش دستباف و فرشبافان گرامی که دست و چشم خود را برای ابراز این هنر هزینه می کنند بسیار روشن است.”
جهانبخش محبی نیا (نماینده میاندوآب و عضو هیأت رییسه مجلس): “در این نمایشگاه، زیبایی ها و جاذبه های هنری ایرانی در چهره قالی به درستی کاشته شده است. با الهام از این صناعت می توان اصل موضوعه ای را مطرح کرد که ما می توانیم.”
غلامعلی حداد عادل (نماینده تهران و رییس کمیسیون فرهنگی مجلس): “فرش ایران، نمونه و نشانه ای از نبوغ فرهنگی ملت ایران و از عناصر دایمی فرهنگی ایران است.”
علی مطهری (نماینده تهران): “بازدید از نمایشگاه مرکز ملی فرش ایران در مجلس شورای اسلامی موجب سرور و غرور و اعجاب از این همه ظرافت و هنر گردید. فرشهای بسیار ظریف و لطیف با نقشهای ویژه در این نمایشگاه به رویت رسید و موجب تقدیر و تشکر است.”
عبدالعزیز جمشید زهی (نماینده سراوان): “نقوش حک شده بر فرش ایرانی نشانی از تمدن ارزشمند ایرانی است که در طول سالها مردم متمدن و فرهنگی کشور و ملت بزرگ ایران به یادگار گذاشته اند. امید می رود با حمایت فرشبافان خلاق و هنرمند، شاهد درخشش بیشتر این هنر ایرانی در سراسر جهان باشیم.”
محمدتقی رهبر (نماینده اصفهان): “اگر هنرمند مصداقی داشته باشد، یکی از نمونه های بارز آن همین صنعت فرش با ظرافتها و نوآوری های آن است. آنچه می بایست مورد توجه باشد، شناخت هنرمندانی است که با کمترین امکانات زندگی آفریننده این هنر می باشد.”
محمدرضا خباز (نماینده کاشمر): “امید است با تلاش فراوان مجلس و دولت علاوه بر تصویب قوانین موثر مانند بیمه فرشبافان و حل مشکل بافنده و صادرکننده این هنر ارزشمند ماندگار احیا شود. زیرا فرشی که ما زیر پای خویش قرار می دهیم، با عشق و شور بافنده ایجاد شده است.”
غلامرضا کرمی (نماینده کرمان): “امیدوارم مسولین امر تمامی توان خود را جهت تقویت جدی قالی و قالیبافان دستباف بکار گیرند و قطعاً در این راه نمایندگان مجلس انگیزه حمایت لازم را دارند.”
سلمان خدادادی (نماینده ملکان): “با بازدید از نمایشگاه فرش دستباف انصافاً در باور قبلی خودم اعتقاد راسخ پیدا نمودم که فرش دستباف ایران می تواند آبروی نظام اسلامی در دنیا باشد به شرطی که مرکز قانونگذاری کشور و اجرایی نظام در خدمت این هنر ماندگار قرار بگیرند.”

افتتاح نمایشگاهی از فرشهای نفیس دستباف در مجلس شورای اسلامی

در تاریخ پنجم دی ماه ۱۳۸۹ نمایشگاهی از فرش های دستباف مناطق مختلف ایران با همکاری مرکز ملی فرش ایران در مجلس شورای اسلامی با حضور وزیر محترم بازرگانی ، نایب رییس اول مجلس شورای اسلامی  جناب آقای حجت الاسلام ابوترابی و جمعی از هیات رییسه و نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی و رییس محترم مرکز ملی فرش و مدیر عامل محترم شرکت سهامی فرش ایران افتتاح شد و تا پایان ساعت کاری روز چهارشنبه در محل نمایشگاههای دائمی مجلس ادامه دارد.


bg bg